Para ve maliye politikalarının makroekonomik değişkenler üzerindeki asimetrik etkileri: Türkiye uygulaması

Abstract

Bu çalışmada, para ve maliye politikalarının asimetrik etkilerini pozitif-negatif şok asimetrisi ile araştırarak, genişletici-daraltıcı politika etkinliği kıyası yapmanın yanında, para-maliye politikası etkinliği kıyası yapmak amaçlanmıştır. Ayrıca, para ve maliye politikaları dışında, fiyat, kur ve çıktıya ilişkin şokların, değişkenler üzerindeki asimetrik etkilerini test ederek literatüre katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Analiz 2005:12-2019:08 dönemini kapsayan aylık veriler ile gerçekleştirilmiştir. Analizde kullanılan para politikası değişkenleri; M2 tanımlı para arzı ve politika faiz oranı olarak, maliye politikası değişkenleri ise; kamu gelirleri (vergiler) ve faiz dışı kamu harcamaları olarak belirlenmiştir. Seçili makroekonomik değişkenler; çıktıyı temsilen sanayi üretim endeksi, döviz kurunu temsilen reel efektif döviz kuru, fiyatları temsilen üretici fiyatları endeksi ve işsizliktir. Analizde, Shin, Yu, Greenwood-Nimmo (2014) tarafından geliştirilen NARDL yöntemi ve Hatemi-J (2012) tarafından geliştirilen asimetrik nedensellik testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular; Türkiye'de ele alınan dönemde para ve maliye politikalarının makroekonomik değişkenler üzerinde asimetrik etkileri olduğunu ortaya koymuştur. Maliye politikasının hem genişletici hem de daraltıcı politika bağlamında etkili olduğu görülmekle birlikte, kamu harcamalarının çıktı üzerindeki genişletici etkilerinin daraltıcı etkilerinden fazla olduğu; kamu gelirlerinin ise, çıktı üzerindeki daraltıcı etkilerinin genişletici etkilerinden daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bir diğer bulgu ise, para politikasına ilişkin daraltıcı şokların çıktı üzerindeki etkisi istatiksel olarak anlamlı olmazken, genişletici şokların anlamlı olduğudur. Sonuçlar, hem maliye hem de para politikasının durgunlukla mücadelede ve ekonomik aktiviteyi canlandırmada etkili olduğunu, para politikası araçlarından faiz oranının ekonomik aktiviteyi canlandırmakla birlikte işsizlikte düşüş sağlaması nedeniyle en etkin politika aracı olduğunu göstermektedir.