Akran aracılı müdahalenin tipik gelişen ve otizm spektrum bozukluğu olan çocukların arkadaşlık ilişkileri üzerindeki etkileri

Abstract

Bu araştırmada, (a) tipik gelişen akranlar için hazırlanan farkındalık etkinlikleri ve sosyal beceri öğretim programının tipik gelişen akranların sosyal etkileşim davranışlarını arttırmaya yönelik ve b) tipik gelişen akranlar tarafından uygulanan Akran Aracılı Müdahalenin Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocukların arkadaşlık ilişkileri üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca OSB olan çocukların öğretmenleri ve eğitici akranlarından araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşler ortaya konmuştur. Araştırma, 5-6 yaşlarında üç OSB olan "hedef çocuk" ve altı tipik gelişen "eğitici akran" ile yürütülmüştür. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Deney sürecinin tamamı çocukların doğal ortamı olan anasınıflarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları (a) farkındalık etkinlikleri ve sosyal beceri öğretim programının, tipik gelişen akranların Akran Aracılı Müdahale basamakalarını doğru kullanmaları üzerinde etkili olduğu, b) tipik gelişen çocukların Akran Aracılı Müdahaleyi kullanmalarının üç OSB olan çocuktan ikisinin arkadaşlık becerilerini edinim, kalıcılık ve genelleme düzeylerinde etkili biçimde sergileyebildiklerini ve c) eğitici akranlar ve öğretmenlerden toplanan araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşlerinin olumlu olduğunu göstermiştir. Bulgular alanyazına dayalı olarak tartışılmış, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.