A time series analysis of import dependency of Turkey's export =

Abstract

Her ülke ekonomik büyümeyi gerçekleştirmek için farklı stratejiler uygulamaktadır. Bunlardan en bilineni ihracata dayalı ve ithalata dayalı büyüme stratejileridir. Bu bağlamda, dış ticaret önemli bir rol oynamaktadır. Ancak dış ticaret ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analizinde, sadece ithalatı ihmal eden ya da sadece ihracatı dikkate alan analizler yanlış sonuçlar doğurabilir. Örneğin ihracat hızlı ithalat büyümesiyle genişlediğinde, ithalat ekonomik büyüme için önem arz edebilir. Bu yüzden ikisi birlikte değerlendirilmelidir. Böylece ihracat ve ithalatın birlikte değerlendirilmesi daha doğru bulgulara ulaşmak ve uygun politika önerisi vermek için son derece önemlidir. Bu çalışma Türkiye ekonomisi için "ihracatın ithalata olan bağımlılığının" varlığını 1980-2018 dönemi için çeyreklik verilerle ekonomik büyüme, ihracat, ithalat ve ithalatın alt kalemleri arasındaki nedensellik ilişkisini inceleyerek göstermeyi amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için, Vektör Otoregresif Model, Vektör Hata Düzeltme Modeli, Johansen Eşbütünleşme Modeli, Granger Nedensellik Testi, Etki-Tepki Fonksiyonu ve Varyans Ayrıştırma Analizi kullanılmıştır. Ampirik sonuçlara göre, ihracatın ithalata bağımlılığı anlamına gelen ithalattan ihracata ve büyüme odaklı ithalat olarak adlandırılan ekonomik büyümeden ithalata doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi vardır. Ayrıca, ithalat ve aramalı ithalatı arasında çift yönlü nedensellik, tüketim malı ithalatından ithalata, sermaye malı ve aramalı ithalatına, ihracattan tüketim malı ithalatına, ekonomik büyümeden tüketim malı ve aramalı ithalatına, aramalı ithalatından ve sermaye malı ithalatından ihracata doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur.