AT'da bölgesel kalkınma politikaları ve Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri

Abstract

Günümüzde gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkelerde de bölgelerarası farklılıkların artması ayrı bir bölgesel politika uygulanmasını gerektirmiştir. Bölgesel politikalar farklı olmakla birlikte Türkiye'nin içinde yer almak için büyük çaba sarfettiği AT'da bölgesel politikalar Türkiye'yi yakından ilgilendirmektedir. Topluluk bölgesel politikalar için beş hedef tespit etmiş be hedefler yapısal dengesizlikleri gidermek için bölge GSYİH'larının Topluluk ortalama GHYİH'nın %75'inde az olması koşulu ile toplam finansman ihtiyacının %50-55'ini karşılayabilmektedir. Topluluk bölge politikalarını ABKF, ASF, ATYG- Yönverme bölümü ile AYB, AKÇT, YTA ve Entegre Akdeniz projeleri kaynaklarından finanse etmektedir. AT'nun bölgesel amaçlı kaynaklarından Topluluğa son giren ve yapıları Türkiye'ye benzeyen Yunanistan, İspanya ve Portekiz'dir. Bu fonlardan sağlanan yardımlar Yunanistan GSYİH'nın %0.8'i, İspanya GSYİH'nın %0.3 ve Portekiz HSYİH'nın %1.8'ini oluşturduğu dikkate alınırsa fonların önemi ortaya çıkmaktadır. Türkiye'de bölgelerarası farklılıkları giderici politikalar uygulanmış ancak sonuçları tartışmalıdır. Kalkınma Planları ile getirilen Kalkınmada Öncelikli Yöreler uygulamasıyla çeşitli teşvikler verilen bu bölgelerde beklenen gelişme sağlanamamıştır. Proje bazında ise en önemlisi GAP'ın sonuçları alınmaya başlamış ve büyük bir gelişme göstermiştir. Kalkınma planlarında dengeli kalkınma model mmodeli üzerinde durulmuş fakat beklenen etki gerçekleşmemiştir. Gümrük birliğine girmek üzere olan Türkiye bölgesel bazda önemli bir çıkar sağlayamamakla birlikte, genel ekonomik etkilerle bölgesel etkiler görülebilecektir. Bu aşamada gelişen ilişkilerle AYB ve Akdeniz projeleri çerçevesinde geliştirilecek projeleri AT kaynaklarından faydalanılabilir. Türkiye'nin AT'na tam üye olduğundan yapısal fonlardan alacağı pay kesin olmamakla birlikte cografi, nüfusu ve bölgesel farklılıkları açısından Türkiye'ye çok benzeyen ve yapısal fonlardan en büyük payı alan (1993 yılında 2 milyar ECU) İspanya'dan az olmayacaktır. Ayrıca İspanya 1993 yılına kadar topluluk kaynaklarından toplam 48 milyon ECU, Yunanistan ise 35 milyar ECU tutarında yardım almışlardır. Toplulukta satınalma gücü paritesine göre kişi başına GSYİH 18.000....