1990 sonrası Türkiye'de dış borç sorunu, dış borçların sürdürülebilirliği ve dış borç yönetimi

Abstract

Küreselleşen dünyada ulusal ekonomiler giderek daha girift bir biçimde birbirine bağlı ve bağımlı hale gelmektedir. Dış borç kavramı, iç içe geçen bu ekonomik ilişkiler yumağında git gide daha önem kazanan bir bütçe değişkenidir. Bu çalışmada dış borç kavramı genel olarak incelenmiş, bu bağlamda dış borç yönetimi ve artan küreselleşme ve dış bağımlılık kavramlarının bir sonucu olarak yeni dış borç yönetim, yöntem ve stratejileri irdelenmiştir. Daha sonra, 2001-2005 sürecinde ekonomik göstergeleri gözle görülür biçimde iyileşse de, hala dünyanın en fazla dış borca sahip ekonomilerinden biri olan Türkiye'nin dış borç stoku gelişimi 1980, 1990 ve 2000 sonrası dönemler birbirleri ile karşılaştırmalı olarak ve borçlu/alacaklılara göre irdelenmiştir. Yapısal olarak dış borç stoku bakımından sorunlu bir ekonomi olduğu sinyalini veren Türkiye'nin dış borç göstergeleri, bu çalışmada ele alınan çeşitli göstergesel rasyolara göre de, halen olumlu sinyaller vermemektedir. Türkiye'nin dış borçlarının ödenme biçiminin etkinleştirilmesi de bu çalışmada incelenmiş, ve konu hukuksal, kurumsal ve tarihsel arka planlara göre ele alınmıştır. Türkiye ekonomisinin giderek daha fazla ilişki içine girdiği ve çokça borçlandığı IMF ve Dünya Bankası'nın Türkiye'ye sağladığı kredilerin biçimleri ve tutarları da, söz konusu kalemler dış borca girdiği için, ayrıca aktarılmıştır. Sonuçta, 2001'de girdiği mali krizin etkilerinden henüz tam anlamıyla kurtulamamış sorunlu Türkiye ekonomisinin, sürekliartan dış borç yükünden kurtulmak için bir an önce önlemler alınması gerektiği sonucuna varılmış ve bu doğrultuda önerilerde bulunulmuştur.