2000'ler Türk sinemasında etik ve estetik değerler ilişkisi: "Üç Maymun", "Bir Zamanlar Anadolu'da" ve "Ahlat Ağacı" filmlerinin etik eleştirisi

Abstract

Sanatın insanla olan yakın bağı, onun etik ve etik değerlerle ilişkisini ortaya koyar. İnsan olmanın anlamına ve insan ilişkilerinin niteliğine dair sorular soran etik, ahlakı bilme konusu yapar. İnsan ve yaşam gerçeğini ele alan sanatta da etik değerlerin bilgisine ulaşmak mümkündür. Sanatın etik değerlerle ilgisi, sanatta "güzel"in, "iyi" ve "doğru" değeriyle özdeşleştirilmesine neden olur. Buna göre, sanat yapıtının bütünlüklü bir yapı içinde olması gerektiği düşünülür. Sanatta biçim, belirli bir dünya görüşünün ve buna bağlı bir ahlak anlayışının maddileşmiş halidir. Modernizmle birlikte değişen yaşam koşulları ve gerçeklik anlayışı, sanatta yeni ifade yollarını da beraberinde getirmiştir. Modern sanat, estetik öğelerini, etik bir sorgulamaya izin verecek şekilde düzenler. Sinemada bu sorgulamanın, modern sinema anlayışıyla birlikte geliştiği görülür. Çağdaş anlatı yapısına sahip modern sinema, sinemanın kendi ideolojisi olan ve klasik sinemanın benimsediği gerçeklik izlenimini kırmak ister. Bir tür karşı-estetik geliştiren modern sinema, izleyiciye yeni görme biçimleri sunar ve etik bir değerlendirmeye olanak tanır. Türk sinemasında bu yaklaşıma, ağırlıklı olarak, 2000'lerde rastlandığı söylenebilir. Özellikle popüler olmayan filmlerde, etik değerlerin sorunsallaştırıldığı ve bunun film estetiğini etkilediği görülür. Nuri Bilge Ceylan filmleri buna örnek olarak gösterilebilir. 2000'ler Türk sinemasında etik ve estetik değerler ilişkisini ele alan bu çalışma, örneklem olarak seçilen "Üç Maymun", "Bir Zamanlar Anadolu'da" ve "Ahlat Ağacı" filmlerini, söz konusu bu ilişkiyi bulgulayacak şekilde, ontolojik analiz metodu ve etik eleştiriden yararlanarak incelemektedir.