Batı Türkçesinde "Ne" sözcüğü (Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi, Türkiye Türkçesi)

Abstract

Dili oluşturan yapı taşlarından birisi de sözcüklerdir. Sözcük, yaşamımızda iletişim kurarken kullandığımız cümlelerin temel parçasıdır. Sözcükler, cümle içerisinde tek başlarına ya da başka sözcükler ile bir araya gelerek çeşitli görevlerde ve anlamlarda kullanılırlar. Türk dili; tarih boyunca sosyal, kültürel ve coğrafî koşullar nedeni ile birçok dili etkilemiş ve bazı dillerden de etkilenmiştir. Dilimizdeki birçok sözcük günümüze gelene kadar değişikliğe uğramıştır; bu değişiklik bazı sözcüklerde anlam olarak bazılarında da yapısal olarak kendini göstermiştir. Bazı sözcükler tamamen kaybolmuş, bazıları günümüze kadar kendini muhafaza etmiştir. Dil tarihi boyunca farklı dönemlerde bazı değişiklikler gösterse de günümüze kadar kullanımını korumuş sözcüklerden biri de "ne" sözcüğüdür. "Ne" sözcüğünün tek başına ya da sözcük öbekleri içerisinde birçok farklı kullanımı mevcuttur. Çalışmada geçmişten bugüne Türk dillerinin dönemsel gelişimlerini ve özelliklerini yansıtan metinler ele alınarak bu metinlerde geçen "ne" sözcüğünün kullanımı araştırılacaktır. Sözcüğün farklı işlevlerinin görülmesi açısından öncelikle Türkçedeki sözcük türleri ile ilgili bilgiler verilmiş, Türk dilinin dönemleri içerisinde Batı Türkçesinden bahsedildikten sonra sözcüğün tarihsel gelişimi ve işlevleri üzerinde durulmuştur. Batı Türkçesinin üç kolundan seçilmiş metinlerde sözcüğün kullanım örnekleri verilmiş; tespit edilen kullanımlar yapısal ve anlamsal olarak sınıflandırılmıştır. "Ne" sözcüğünün sözcük türü bakımından değerlendirilmesi yapılmış, birçok farklı sözcük türü içinde yer aldığı tespit edilmiştir. Bir soru sözcüğü olan "ne" sözcüğünün gerçek soru anlamı dışında dolaylı soru, sözde soru, pekiştirme ve olumsuzluk bildirme işlevleri olduğu örneklerle gösterilmiştir. Sözcük yapı ve işlev özelliklerinin yanında; tek başına, aldığı eklerle veya içinde bulunduğu sözcük grupları ile anlam özellikleri açısından da değerlendirilmiştir.