Vergi teşviklerinin Türkiye'ye yönelik doğrudan yabancı sermayeyi çekme potansiyeli

Abstract

İktisadi büyüme ve kalkınmanın dış finansman kaynaklarından biri, belki de en önemlisi doğrudan yabancı sermaye yatırımlarıdır. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ülkeye sadece döviz getirmekle kalmaz aynı zamanda milli gelir ve istihdamda, teknoloji düzeyinde, ihracatta ve vergi gelirlerinde artış, cari açıkta ise düşüş gibi katkılar sağlar. Bu katkıları nedeniyle ülkeler doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını kendi ülkelerine çekebilmek için çeşitli teşvik politikaları uygulamaktadır. Bu teşvik politikalarından biri de vergisel teşviklerdir. Vergisel teşvikler; düşük oranlı gelir ve kurumlar vergisi, geçmiş yıl zararlarının sonraki dönemlere intikali, vergi tatili, vergi kredisi, yatırım indirimi, hızlandırılmış amortisman, vergi cennetleri, özel nitelikli harcamalar üzerinden yapılan vergi indirimleri, sosyal güvenlik ödemelerinin indirimi, gümrük vergisi iadesi ve gümrük vergisi muafiyeti, ihracata yönelik yatırımlarda vergi teşvikleri, serbest bölgelere sağlanan vergisel teşviklerdir. Türkiye'de de yıllardan beridir çeşitli vergisel teşvik politikaları uygulanmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de doğrudan yabancı sermayeye uygulanan vergisel teşvikler ele alınmakta ve yabancı sermayeyi çekme potansiyeli tartışılmaktadır. Türkiye'de vergisel teşvik olarak, gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, KDV iadesi, gelir vergisi stopajı desteği, vergi indirimi, faiz desteği, sigorta primi işveren desteği, Ar-Ge desteği, teknoloji geliştirme bölgeleri desteği ve diğer vergi teşvikleri uygulanmaktadır. Çalışmada Türkiye'de uygulanan vergisel teşviklerin doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını çekmede tek başına etkili olmadığı sonucuna varılmıştır. Türkiye'de yatırımlar daha çok ekonomik konjonktüre göre şekillendiğinden, ekonomik reformlara öncelik verilmelidir. Teşvik politikaları, güçlü bir ekonomik yapı çerçevesinde hazırlandığında doğrudan yabancı sermaye giriş için daha güçlü bir zemin oluşturulabilir.