Türkiye'de tarım satış kooperatifleri birliklerinin dışsatımı

Abstract

Ülkemizde tarım ürünleri dışsatımı son yıllarda azalma göster- miştir. Dağınık ve küçük aile işletmelerinde oluşturduğu tarım kesimi ürünlerini iç ve dış pazarlarda yeterli rekabet olanakları yaratama- dıkları için tarımsal kooperatiflere yönelmişlerdir. Bu doğrultuda Ta- rım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri çatısı altında örgütlenme yolu- na gitmişlerdir. Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri, üretici ortağın ürünle- rini iç ve dış pazarlarda, özellikle de dış pazarlarda değerlendirerek Türkiye dışsatımında 1975-1980 yıllarında %60'lara ulaşan bir pay elde etmişlerdir. Ancak yasaları gereği devletin güdümlü politikaları, ye- terli tanıtım ve reklam yapmamaları ve güçsüz finansman yapılarıyla Birliklerin dışsatımı önemli ölçüde azalmıştır. Türkiye dışsatımında, özellikle 1980'li yıllardan sonra Birliklerin payı %10'a kadar düş- müştür. Uygulamada incelenen Kozabirliğin dışsatım faaliyetleri miktar ve değer olarak yıllara göre dalgalanmalar göstermiştir. Birliklerin dışsatımında karşılaştıkları sorunlar ve bu sorun- lara yeterli çözüm bulunamaması dışsatım paylarındaki azalmaya neden olmaktadır. Kooperatif düşüncede amaç kar elde etmek değildir. Ancak Dünya'da değişen pazar koşullarına uyum sağlayabilmek, rekabet edebil- me olanaklarını yaratabilmek için rasyonel işletmecilik ilkelerinin uygulanabilmesi gerekmektedir. Böylece iç ve dış pazarlarda etkinliği- nin artması sağlanacaktır.