İlköğretim altıncı ve yedinci sınıf öğrencileri ile sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler ders kitaplarına ilişkin görüşleri

Abstract

Teknolojik gelişmelere dayalı olarak eğitim anlayışı ve sistemi değişim göstermektedir. Gelişen ve değişen eğitim anlayışına göre pek çok eğitim araç-gereci geliştirilmekte ve işe koşulmaktadır. Ancak, ders kitapları, geliştirilen tüm çağdaş araç-gereçlere karşın öğrenme-öğretme süreçlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ders kitapları, yazının ve kağıdın bulunması ile oluşmaya başlamış, matbaanın bulunması ile de çoğalmıştır. Bilgi teknolojilerindeki gelişmelere bağlı olarak da değişim göstermiştir. Okul programının gerçekleşmesinde ders kitapları önemli bir yere sahiptir. Ders kitapları, öğrenme ve öğretme sürecinin planlı eğitim uygulamalarında önemli kaynaklar olduğundan, öğretmen ve öğrencinin temel başvuru kaynağıdır. Sosyal Bilgiler programının amaçlarından biri iyi ve nitelikli yurttaşlar yetiştirmektir. Bu nedenle Sosyal Bilgiler ders kitaplarının programdan kaynağını alan yeni kuşaklara yön vermesi, yetiştirilmek istenen bireyin niteliklerini belirlemesi ve toplumsallaşmanm içeriğini, yönünü saptamada etkin olması gerekmektedir. Toplumsal gelişme, nitelikli bir eğitimle olanaklıdır. Nitelikli bir eğitim için, ders kitaplarının eksikliklerinin giderilmesi, yanlışlarının düzeltilmesi, bilgilerinin güncelleştirilerek değişik yaklaşımlarla zenginleştirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, ders kitapları ve özellikle de görevi nitelikli insan yetiştirmek olan Sosyal Bilgiler ders kitaplarının nasıl olduğu ve olması gerektiği çok önemlidir. Bu araştırma; ilköğretim ikinci basamakta okutulan Sosyal Bilgiler ders kitaplarının, Sosyal Bilgiler ders öğretmenleri ile altıncı ve yedinci sınıf öğrencileriııin görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2001-2002 eğitim-öğretim yılının II. döneminde Eskişehir ili ilköğretim kurumlarında okutulmakta olan Sosyal Bilgiler ders kitaplarını, öğretmen ve öğrenci görüşlerine dayalı olarak değerlendirmeye çalıştığından, tarama niteliğinde bir çalışmadır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak öğretmen ve öğrencilerin Sosyal Bilgiler ders kitaplarına ilişkin görüşlerini almak amacıyla; 80 sorudan oluşan öğretmen anket formu ve 54 sorudan oluşan öğrenci anket formu kullanılmıştır. Araştırmada verilerin çözümü için önce, öğretmen ve öğrencilerin anket formlarına verdikleri yanıtlar bilgisayar ortamında işlenmiştir. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde, Sosyal Bilgiler öğretmenleri ile altıncı ve yedinci sınıf öğrencilerinin görüşleri sayı ve yüzdeler ile ortaya konulmuştur. Öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında farklılıklar olup olmadığının anlaşılması için bağımsız t testinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin ders kitabının biçimsel, görsel, içerik, dil ve anlatım, alıştırma ve değerlendirme özellikleri konusunda kararsız kaldıklarını; öğrencilerin ise genel olarak ders kitaplarına ilişkin olumlu düşündüklerini göstermiştir.