Erken çocuklukta dil kullanım envanteri (LUI) : pragmatik dil gelişimi değerlendirmesi'nin Türkçe uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması

Abstract

Bu çalışma kapsamında, Erken Çocuklukta Dil Kullanım Envanteri: Pragmatik Dil Gelişimi Değerlendirmesi (LUI)'nin Türkçe diline ve Türk kültürüne adaptasyon ve geçerlik güvenirlik çalışmalarının yapılmıştır. Envanter 173 madde içeren 3 bölüm ve 14 alt alandan oluşmaktadır. Geçerlik ve güvenirlik analizlerinde tipik gelişim gösteren 18-48 aylık çocuğu olan 309 ebeveynin ve 18-71 aylık otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı olan 45 çocuğun ebeveyninin LUI-TR'ye verdikleri yanıtlar kullanılmıştır. Envanterin güvenilirliğini test etmek amacıyla "Güvenilirlik Analizi", yapı geçerliliği test etmek için "Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)" yapılmıştır. Yapısal geçerlilik testinden sonra ölçeğin yakınsak ve ıraksak geçerliliği için "Ortalama Açıklanan Varyans" ve "Birleşik Güvenirlik" değerleri hesaplanmıştır. Envantere ilişkin maddelerin madde ayırt ediciliği %27 alt üst madde analizi ile incelenmiştir. Envanterin alt boyutları arasındaki ilişki korelasyon analizi ile incelenmiştir. Envantere ilişkin tüm alt boyutların birbiri ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda, LUI-TR'nin Türkçe konuşan 18-48 aylık çocukların pragmatik dil becerilerinin değerlendirmesinde kullanılacak uygun bir araç olduğu sonucuna varılmıştır. Cinsiyete göre karşılaştırma yapıldığında, kız ve erkek çocukların envanter puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı, yaşa göre karşılaştırma yapıldığında alınan puanların yaşla birlikte artış gösterdiği görülmüştür. OSB tanılı çocuklar ile tipik gelişim gösteren çocukların pragmatik dil becerileri karşılaştırıldığında, OSB tanılı çocukların tipik gelişim gösteren yaşıtlarından daha düşük puanlar aldıkları belirlenmiştir.