Güncel mimari program yaklaşımlarının gelecek senaryoları bağlamında değerlendirilmesi

Abstract

Günümüzde yaşanan sosyolojik, kültürel, sanatsal değişimler ve teknolojik gelişmelerle birlikte mekân kavramını ele alış biçimimiz farklılaşmaktadır. Bu durum yapılı çevre ile kullanıcı arasındaki etkileşimin önemli bir parçası olan mimari programa bakış açımızı da kaçınılmaz olarak etkilemektedir. Modernizm'in yansımalarıyla 1960'larda verimlilik ve işlevsellik odaklı sistematik yaklaşımlar biçiminde karşımıza çıkan mimari program, 2000'lerden sonra ise deneyim odaklı bir kavrama evirilmektedir. Kartezyen bakış açısına göre sadece somut ögelerden oluşan bir boşluk olarak ifade edilen mekânın sadece fiziksel bir durumdan ibaret olmadığı, soyut ve somut ögelerle bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Buna bağlı olarak, mimari program süreci mekânı nasıl algıladığımızla, bedenimizin bu durumdaki aktarıcı rolü ve hareketleriyle, eylemlerin çevreyle ve birbirleriyle olan ilişkilerinin nasıl düzenlendiği ile yakından ilişkilidir. Programın tanımı ise eylemleri, bedenin hareketlerini sınırlayan bir çerçeve olmaktan çıkmakta, aksine bu bileşenlerle birlikte değişip dönüşebilen ve özgünleşebilen bir süreci ifade etme yönünde değişim göstermektedir. Güncel olarak böyle algılanan bu kavramın, ileride nasıl tasvir edileceğini hayal edebilmek ve eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşarak mevcut durumu ortaya sermek amacıyla geleceğe yönelik kavramsal ve pratiğe yönelik düşünceler üreten fikir yarışmaları üzerinden bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Mekânı üretmemize katkıda bulunan programlamanın eylem ve hareket bileşenlerinin potansiyelleri ve gelecek zamanda mimari tasarım sürecinde nasıl yer alacağı konusu üzerine düşünceler ortaya konulmuştur.