Türk ve Azerbaycan ceza hukuklarında ceza kanunlarının yer bakımından uygulanması

Abstract

Hukuk düzeninde bir hükümün yürürlükte olması kadar onun uygulanması da önemlidir. Uygulanmasında sorun olan kanunun sosyal ilişkilerin düzenlenmesinde etkisi olmamaktadır. Ceza kanunlarının uygulanmasının, kişi, zaman ve yer bakımından geçerli olduğu kabul edilmektedir. Ceza kanunlarının yer bakımından uygulanması birkaç önemli ilkeye dayanmaktadır ve devletler de bu ilkelere dayalı kurallar koyarlar. Ceza kanunlarının ülke dışında işlenen suçlar bakımından uygulanmasının farklı hukuki dayanakları vardır. Ülkede işlenen suçlarda devletin cezalandırma yetkisi egemenlik hakkından gelirken, ülke dışında işlenen suçlarda devletin yargılama ve cezalandırma yetkisi, uluslararası sözleşmelerden, uluslararsı ilkelerden ve uluslararası mahkeme kararlarından doğar, bu nedenle ülkede işlenen suçlara nazaran daha sınırlıdır. Ülke dışında ülkenin ve insanların çıkarlarının ceza hukukuku yaptırımı ile korunması açısından bu konunun ele alınması önemlidir. Suç teşkil eden eylemlerin cezasız kalmaması için ülke dışında işlenen suçlara, yabancı ülke vatandaşlarına ve vatansız kişilere karşı ceza kanunlarının hangi koşullarda uygulanacağı önem taşımaktadır. Bu çalışmada ceza kanunlarının uygulanmasında esas alınan temel ilkeler incelenecek, aynı zamanda Türk ve Azerbaycan Ceza Kanunlarının uygulanmasında hangi temel ilkelerin yer aldığı tartışılacaktır. Ceza kanunlarının uygulanmasında ortaya çıkacak uyuşmazlıkların ve boşlukların tespit edilmesi, ceza kanunlarının yer bakımından uygulanmasının esas ilkeleri, yürürlükte olan Türk ve Azerbaycan Ceza Kanunlarının normlarının uzlaştırılması bu araştırmada ele alınacaktır.