Erken çocukluk döneminde özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin çocuklarına beceri öğretmelerinde ev ziyareti uygulamasının etkililiği

Abstract

Bu araştırma, 2022-2023 yıllarında Gaziantep ilinde yaşayan özel gereksinimli çocuğu olan anneler örneğinde, gelişimsel yetersizliği olan 0-6 yaş arasındaki çocukların ebeveynlerine yönelik geliştirilen ev ziyareti planıyla uygulama yapılarak günlük rutinleri içerisinde çocuklarına kendi belirledikleri becerileri öğretmelerine yönelik onları destekler hale getirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın katılımcıları dört özel gereksinimli çocuk ve anneleridir. Araştırma keşfedici sıralı karma yöntem ile desenlenmiştir. Araştırmanın ilk aşaması olan ebeveyn ve çocukların gereksinimlerini belirlemede ebeveynlerin çocuklarına beceri öğretmeye yönelik gereksinimleri belirlenmiştir. Ebeveynler, çocukları için kaşıkla dökmeden yeme, pantolon çıkarma ve el yıkama becerilerinin öğretimine gereksinimleri olduğunu ifade etmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ebeveynlerin belirttikleri gereksinimler doğrultusunda ev ziyareti uygulaması planlanmış ve uygulanmıştır. Ev ziyaretinin etkililiği tek denekli araştırma yöntemlerinden davranışlar arası çoklu yoklama modeli kullanılarak sınanmıştır. Ardından katılımcı annelerin ev ziyareti uygulamasına yönelik değerlendirmeleri alınmıştır. Ev ziyaretlerinde çocuklarına hazırlık yapma, yönerge sunma, model olma, ihtiyaç halinde ipucu sunma, pekiştirme vb. basamakları kullanarak beceri öğretir hale geldikleri görülmüştür. Çocuklarının hedeflenen becerileri edindikleri; katılımcıların öğretim bittikten 2, 4 ve 6 hafta sonra kazandıkları becerileri sergiledikleri ve ortam, materyal ve farklı beceriye genelledikleri görülmüştür. Ebeveynlerin değerlendirmelerinde ev ziyareti uygulamasının kendilerine öğretme becerilerini kazandırdığını ve çocuklarının da becerileri öğrendiklerini belirttikleri görülmüştür.