Ergenlerin problemli internet kullanımını azaltmaya yönelik gerçeklik terapisi temelli psiko-eğitim programının etkililiği

Abstract

Bu araştırmanın amacı, araştırma kapsamında geliştirilen 10 oturumluk ergenlerin problemli internet kullanım düzeyini azaltmaya yönelik gerçeklik terapisi temelli psiko-eğitim programının (EPİK-GETPEP) etkililiğini incelemektir. Araştırmada karma yöntem araştırmalarından iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel deneysel aşamasında, deney, kontrol ve plasebo x öntest-sontest-izleme testi deseni kullanılmıştır. Ayrıca deney sonrası odak grup görüşmesi ile nitel veriler de elde edilmiştir. Araştırma her grupta 12 ergen ile başlanmış, ancak deney sürecinde denek kayıpları sonucu deney grubunda 11 (7 kız, 4 erkek), plasebo grubunda 12 (8 kız, 4 erkek) ve kontrol grubunda 11 (6 kız, 5 erkek) ergen ile tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği-Ergen Formu, Temel İhtiyaç Ölçeği ve Kişisel Bilgi Anketi aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, deneysel işlem sonucunda EPİK-GETPEP'nin ergenlerin problemli internet kullanım düzeylerini azaltmada ve sevgi-ait olma ihtiyacını karşılama düzeyinde anlamlı bir etkisi olduğunu, ancak diğer (özgürlük, eğlenme ve güç) psikolojik ihtiyaçlarını karşılama düzeylerinde anlamlı bir etkisi olmadığını göstermiştir. Kontrol ve plesebo (etkileşim) gruplarında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Yine deney grubu ile gerçekleştirilen odak grup görüşmesi bulguları ise, ergenlerin internet kullanımına dair farkındalık kazandıklarını, internet kullanım sıklıklarının azaldığını ve amaçlarının değiştiğini, psikolojik ihtiyaçlarını sosyal ortamda karşılamaya çalıştıklarını ortaya koymuştur. Ayrıca üç ay sonra uygulanan program etkisini değerlendirme anketinde de programın etkisinin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır.