Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sosyal beceri öğretiminde uzmandan ebeveyne, ebeveynden ebeveyne sunulan eğitimin etkililiği

Abstract

Bu araştırmada uzmandan ebeveyne, ebeveynden ebeveyne sunulan eğitimlerin annelerin uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimi (U/UODÖÖ) yüksek uygulama güvenirliği ile uygulamalarında, genellemelerinde ve uygulama tamamlandıktan 2, 4 ve 8 hafta sonra da sürdürmelerinde etkililiğini belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca annelerin U/UODÖÖ aracılığıyla sundukları öğretimin Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklarının sosyal becerileri edinmeleri, genellemeleri ve uygulama tamamlandıktan 2, 4 ve 8 hafta sonra da sürdürmeleri üzerindeki etki düzeyini belirlemek de amaçlanmıştır. Araştırmada annelerin, araştırma sürecine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla sosyal geçerlik görüşmeleri de gerçekleştirilmiştir. İki aşamadan oluşan araştırmanın birinci aşamasına yaşları 35-40 arasında olan üç anne ve yaşları 12-14 arasında olan çocukları, ikinci aşamaya ise yaşları 30-45 arasında olan üç anne ve yaşları 6-10 arasında olan çocukları katılmıştır. Uzman ve eğitmen ebeveynin sunduğu eğitimlerin ve annelerin çocuklarına sunduğu sosyal beceri öğretimlerinin etkililiğini belirleyebilmek amacıyla her iki aşamada da çiftler arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, uzman ve eğitmen ebeveyn tarafından sunulan eğitimlerin, annelerin U/UODÖÖ'yü yüksek uygulama güvenirliği ile uygulamalarında, farklı becerilere genellemelerinde ve uygulama tamamlandıktan 2, 4 ve 8 hafta sonra da sürdürmelerinde etkili olmuştur. Annelerin, U/UODÖÖ aracılığıyla sundukları öğretimlerin çocukların hedef sosyal becerileri edinmeleri, farklı kişilere genellemeleri ve uygulama tamamlandıktan 2, 4 ve 8 hafta sonra da sürdürmeleri üzerinde de etkili olduğunu göstermektedir. Sosyal geçerlik bulguları annelerin araştırma sürecinden, öğrendikleri uygulamadan ve uygulamayı kullanmaktan memnun olduklarını göstermektedir.