Dijital sanat ve kadın

Abstract

Sanat tarihi, aynı zamanda da sanatçıların yeni anlatım olanakları arayışının tarihidir. Yeni anlatım olanakları, sadece sanatçının ifade tekniklerini geliştirmez aynı zamanda da sanatın alıcısı ile ilişkisini, sanat yapıtının üretim biçimini, sanat yapıtının sergileme biçimini de radikal olarak değiştirebilir. Dijital sanatlar, yaşadığımız hızlı toplumsal dönüşümün, yaşamın her alanına damgasını vuran yeni (dijital) teknolojilerin ve insan yaşamı üzerindeki geniş etkilerinin ışığında yeni bir sanatsal akım olmaktan ziyade sanat yapma, alımlama, sergileme, satın alma vb. sanatla ilgili tüm süreçleri kapsayan radikal bir dönüşüme işaret etmektedir. Her teknolojik devrim süreci, bu süreçte doğan, süreci başka bir deyişle teknolojinin nimetlerini ve yeniden şekillenen toplumu ve ihtiyaçlarını anlayan, önceki nesillere kıyasla farklı beklentileri, farklı dünya görüşleri, farklı ihtiyaçları ve farklı özellikleri olan nesiller yaratır. Dijital çağın da bu çağı önceki nesillere göre çok daha iyi anlayan ve yaşayan, ihtiyaç ve beklentilerine ilişkin farkındalık düzeyi ve yeni teknoloji ve gelişmelere uyum düzeyi önceki nesillerle kıyaslanamayacak ölçüde ileri olan dijital yerlileri ortaya çıkmıştır. Antik çağlardan bu yana, yalnızca az sayıda kadın, en büyük sanatçılar arasında sayılmıştır. Bu durumda bile, çoğunlukla eril bir alan olduğuna inanılan sanatta başarılı olabilmek için, cinsiyetlerinin sınırlarını aşan, olağanüstü yetenekli kadınlar olmaları gerekmişti. Kadınlar, yüzyıllar boyunca, sistematik olarak sanat tarihinde kayıtlara geçirilmediler. 20. yüzyılın başlarında, sadece kadın sanatçılar için değil, yerel ve kamusal alandaki kadınlar için de işler değişmeye başlamıştır. Eşit hakların savunulmasına vurgu yapan yeni bir kadın hareketi, kadın çıkarlarına adanmış kuruluşlar ve yeni nesil kadın profesyoneller ve sanatçılar, dünyada geleneksel olarak erkeklerin yönlendirdiği toplumsal yapıyı değiştirmeye başlamıştır. 20. yüzyılın sonlarında feminist hareketle birlikte kadınlar sanat dünyasına daha çok dahil olmuşlardır. Hem bir sanat alıcısı/izleyicisi/koleksiyoncusu hem de bir sanatçı olarak bu ortaya çıkış, kadınların hem sanat tarihi söyleminde hem de sanatsal üretimde artan rolüne dayanmıştır. Dijital teknolojilere erişim konusunda kadınların önceki toplumsal dönemeçlere kıyasla daha şanslı oldukları söylenebilir. Yıllar süren mücadele ve toplumsal dönüşüm sayesinde canlı modelle çalışamadıkları, herhangi bir eğitime erişimlerinin olmadığı veya çok sınırlı olduğu, kadın ve sanatçı sözcüklerinin yan yana düşünülemediği dönemlere kıyasla çok daha ileri bir noktada bulunmaktadır.