Antik Side şehir planlamacılığında yol ağ sistemi

Abstract

Jeopolitik konumu sayesinde Side, tarih boyunca Pamphylia Bölgesi'nin en önemli yerleşimlerinden biri olmuştur. Side'nin Roma Erken İmparatorluk Dönemi öncesine ilişkin bilgilerimiz sınırlı olsa da, kesin olarak tespiti yapılabilen ilk şehir planlamasının MS 1. yüzyılla beraber oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Bu süreç içerisinde, kamusal ve dini yapılar başta olmak üzere, kentteki yol ağlarının inşa edildiği ya da yeniden düzenlendiği görülür. MS 2. yüzyıl içerisinde inşa edilen anıtsal boyutlardaki kamu yapıları nedeniyle, kent planlamasının yeniden gözden geçirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu dönemde ana caddenin güzergahında değişikliğe gidilmiştir. Ayrıca, MS 2. yüzyıl kamusal yapılarına ulaşım sağlayan caddeler de, bu süreç içerisinde inşa edilmiştir. MS 5.-6. yüzyıllarla beraber caddeler yeniden elden geçirilerek, kentteki önemli Bizans yapılarına ulaşım sağlamak için kullanılmıştır. MS 7. yüzyılda kente gerçekleştirilen muhtemel Sasani ve Arap saldırıları sonrasında nüfusun da azalmasıyla birlikte, bu süreçte caddelerin eskisi kadar aktif bir şekilde kullanılmadığı düşünülmektedir.