An analysis of international trade flows of Turkey with gravity model

Abstract

Günümüz dünyasında kapalı ekonomiyi benimseyen ülke bulunmamaktadır. Bunun sebebi ülkeleri birbirleriyle ticaret yapmaya iten birçok faktörün varlığıdır. Söz konusu faktörler uluslararası ticaret literatüründe çeşitli dış ticaret teorilerinin oluşmasına neden olmuştur. Bu teoriler Klasik, Neo-klasik ve Yeni Dış Ticaret Teorileri olarak sıralanabilir. Klasik teoriler Adam Smith'in Mutlak Üstünlükler Teorisi ile Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisinden oluşmaktadır. Neo-klasik dış ticaret teorileri Heckscher(1919) ve Ohlin(1933)'in katkılarıyla ortaya çıkmıştır. Bu teori, Heckscher-Ohlin Model ya da Faktör Donatımı teorisi olarak adlandırılmaktadır. Yeni dış ticaret teorileri ise Nitelikli İşgücü Teoremi (Keesing,1966), Teknoloji Açığı Teoremi (Posner, 1961), Ürün Dönemleri Teorisi (Vernon, 1966), Linder Teorisi (Linder, 1961), Ölçek Ekonomileri (Krugman, 1980), Krugman Modeli (Krugman, 1979), Karşılıklı Damping Modeli (Brander ve Krugman, 1983), ve Çekim Modeli (Tinbergen, 1962) olarak sıralanabilir. Yeni dış ticaret teorileri içerisinde yer alan çekim modeli günümüz dünyasında ticareti etkilen faktörlerin modelde test edilebilmesi sebebi ile genellikle teorik ve ampirik çalışmalara konu olmuştur. Özellikle temel değişken olan gelir düzeyi ve mesafenin dış ticaret üzerindeki önemli etkisi farklı gelir düzeyine sahip ülke gruplarındaki dış ticaretin yapısının incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu nedenle çalışmada, 2003-2019 dönemi için Türkiye'nin farklı gelir grupları ile olan ticaret akışlarının çekim modeli çerçevesinde analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, ihracat ve ithalat olmak üzere iki ayrı denklemde 25 düşük gelirli ülke, 39 orta-düşük gelirli ülke, 44 orta-yüksek gelirli ülke ve 57 yüksek gelirli ülke olmak üzere toplam 165 ülke analize dahil edilmektedir. Çalışmada, çekim denkleminin yapısında hem yatay kesit hem de zaman boyutu olduğu için panel veri yöntemi tercih edilmektedir. Bu çalışmada, dış ticaret partnerleri ile sıfır ticaret akışlarının varlığından ve diğer ekonometrik sorunlara karşı daha analitik sonuçlar vermesinden dolayı PPML model ile analiz edilmesi literatüre farklı bir bakış açısı kazandırmaktadır.