Pistacia L. cinsine ait bazı türlerin fitokozmetik alanda potansiyel kullanımlarının farmakognozik açıdan değerlendirilmesi

Abstract

Ülkemizde yetişen Pistacia L. cinsine ait dört türün (P. atlantica, P. lentiscus, P. terebinthus ve P. vera) yapraklarından sıralı maserasyon ile farklı polaritede (n-hekzan, etil asetat, metanol su) ekstreler hazırlanmıştır. Ön çalışmalarda antioksidan aktivite DPPH ve ABTS+ radikal süpürücü etkinlik ve bakır (II) indirgeme kuvveti ile incelenmiştir. Kozmetikte kullanım potansiyellerini değerlendirmek için tirozinaz, elastaz ve kolajenaz üzerine olan inhibitör etkiler araştırılmıştır. Bu çalışmalar neticesinde P. terebinthus metanol ekstresi tirozinaz ve elastaz üzerine, diğer türlere ait ekstrelerle karşılaştırıldığında daha kuvvetli inhibisyon gösterdiği için izolasyon çalışmalarına bu tür üzerinden devam edilmiştir. Poliamit dolgulu kolon ile fraksiyonlama çalışmaları sonucunda sekiz adet fraksiyon elde edilmiş ve YPSK-KS/KS ile kimyasal içerikleri belirlenmiştir. Toplamda 63 adet bileşik, standart madde kullanılarak ya da tentatif olarak Pistacia türlerine ait yapraklarda tanımlanmıştır. In vitro tirozinaz ve elastaz inhibisyonları tekrarlanmış ve etkinin ana ekstreye göre düştüğü gözlemlenmiştir. Bu sebeple etkili fraksiyonlar arasında sinerji çalışmaları gerçekleştirilmiş ve Chou-Talalay yöntemi ile Kombinasyon İndeksleri hesaplanmıştır. Tirozinaz üzerine F, G ve H fraksiyonları arasında kuvvetli sinerjik etkiler gözlemlenmiş ve etkiden sorumlu bileşikler YPİTK-EYA tekniği ile belirlenmiştir. İnhibitör özellikteki bantlar plak üzerinden izole edilerek YPSK-KS/KS ve NMR ile yapı tayini çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Tirozinaz inhibisyonundan doğrudan sorumlu bileşikler metil gallat, 3,5-di-O-galloilkinik asit, 3,4-di-O-galloilkinik asit ve mirsetin-3-O-(3"-O-galloil) ramnozit olarak tanımlanmıştır.