Adana Bizans Dönemi dini mimarisi

Abstract

Çukurova olarak bilinen "bereketli toprakları" barındıran Adana'nın günümüzdeki sınırları, antik çağda büyük oranda Kilikya, kısmen Kappadokya bölgesinde yer alır. Elverişli iklim şartları nedeniyle Prehistorik dönemden itibaren insanların uğrak yeri olan Adana sınırlarında önemli antik kentleri ve hatırı sayılır sayıda kırsal yerleşimler bulunur. Hıristiyanlığın ortaya çıktığı topraklara olan coğrafi yakınlığı ve Yakındoğu ile Anadolu'yu birbirine bağlayan karayolu güzergahı üzerinde yer alması nedeniyle Adana'da 1. yüzyıldan itibaren Hıristiyanlık taraftar bulmuş ve hızlıca yayılmıştır. Adana ile ilişkili azizler ve martirler hakkında bildiklerimiz, hıristiyanlığın serbestiyet kazanmasından çok önce bölgede önemli bir hıristiyan nüfusun varlığına işaret eder. Erken Bizans döneminde yoğun yerleşime konu olduğu anlaşılan Adana'nın Arap skınları ile birlikte 7. yüzyıldan itibaren bu özelliklerini yitirdiği görülür. Bu nedenle çalışmamızda incelediğimiz kilise kalıntıların hemen hepsi Erken Bizans Dönemine aittir. Yürüttüğümüz çalışmada yaptığımız tespitler, bölgenin Erken Bizans Dönemindeki genel mimari anlayış ile uyum içerisinde olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra, özellikle Suriye ile mimari özellikleri ile benzerlikler taşıdığı ve ilişki içerisinde olduğuna dair ipuçları tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Adana'daki yapıların Erken Bizans Dönemi mimarlık ve sanatı açısından önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Adana il sınırlarında Bizans Dönemine ait dini mimari kalıntıların tespit ve değerlendirmesine dayanan bu çalışma ile yapıların mimari özellikleri detaylı olarak ele alınmıştır. Özellikle kuzeydeki dağlık bölgede bulunan ve yok olmaya yüz tutmuş yapıların bu çalışmayla kayıt altına alınmış olması büyük önem taşımaktadır.