Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının aile algısında toplumsal cinsiyet olgusunun incelenmesi

Abstract

Sosyal Bilgiler dersi, bireyin sosyal kurum ve kuralları benimsemesini, demokratik kişilik sahibi olarak var olmasını amaçlamaktadır. Sosyal Bilgiler, aile ve toplumsal cinsiyete duyarlı eğitimin verilebileceği en temel derslerden biridir. Bu doğrultuda Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının bu konulara yönelik algısının anlaşılması önemli bulunmuştur. Araştırmada, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının aile ve toplumsal cinsiyet algısının anlaşılması, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programı'nda aile ve toplumsal cinsiyet konularını içeren derslerin öğretmen adaylarının bu konulara yönelik algısını nasıl şekillendirdiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, yarı-yapılandırılmış görüşmeler ve gözlemlerden elde edilmiştir. Veriler, NVivo 12 paket programında tüme varımsal teknikle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının aile algısı, aile içi ilişkiler, aile kurma sebepleri, aileye yüklenen anlamlar ve aile içi öğrenim doğrultusunda açıklanmıştır. Adayların toplumsal cinsiyet algısı ise ataerkil sistem, kadın, erkek, toplumsal cinsiyet rollerinin oluşumu, toplumsal cinsiyet eşitliği çerçevesinde aktarılmıştır. Küreselleşme ve Toplum, Sosyal Antropoloji ve Medeniyet Tarihi derslerinin öğretmen adaylarının algısını şekillendirme biçimi, belgesel, film ve makalelerde toplumsal cinsiyetin somut uygulamalarının fark edilmesi ve bu farkındalığın öğretmen adaylarında oluşturduğu değişimler yönünde anlamlandırılmıştır. Ayrıca derslerin öğretmen-öğrenci deneyimleri eşliğinde, tartışma ortamında, film, belgesel ve makale analizi yapılarak, güncel ve farklı ülkelerdeki olaylar incelenerek işlendiği anlaşılmıştır. Öğretmenlik eğitimine aile ve toplumsal cinsiyet derslerinin eklenmesine ve bu derslerin işlenme şekline yönelik öneriler sunulmuştur.