Neoliberal ekonomi politikaların katı atık yönetimi üzerindeki etkisi: Eskişehir Tepebaşı Belediyesi örneği

Abstract

Bu çalışma, katı atık ve katı atık yönetiminin tarihsel dönüşümünü ve gelişiminde ekonomi politikaların, bilhassa neoliberal ekonomi politikaların etkisini ele alarak, bu etkinin Eskişehir ve Tepebaşı üzerindeki yansımasını araştırmayı amaçlamaktadır. 20. yüzyıl boyunca katı atıkların çevresel ve toplumsal etkileri, çevreci hareketlerin ortaya çıkmasına ve devletlerin çevre politikalarını güçlendirmesine yol açmıştır. Çalışma, 1980'ler sonrasında devletlerdeki katı atık yönetiminin büyük ölçüde hukuki gerekçelerle neoliberal ekonomi politikalarının etkisi altına girdiğini ve bu politikaların sonucunda belediyelerde sunulan bir hizmet olan katı atık yönetiminin, özel sektörün yatırım alanına dönüştürüldüğünü vurgulamaktadır. Katı atık yönetiminde sermaye egemenliğinin etkisinin hissedildiği devletlerden biri de Türkiye'dir. Bu bağlamda, çalışmada Türkiye'nin Eskişehir ili ve Eskişehir'e bağlı Tepebaşı ilçesinin katı atık yönetimi incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılarak, Eskişehir ve Tepebaşı'nın katı atık yönetiminden sorumlu personellerle amaçlı örneklem üzerinden derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular, Eskişehir ve Tepebaşı'nın katı atık yönetim süreçlerini kapitalistleştirerek özel sektöre hukuki anlaşmalar aracılığıyla devredip kar kazanmasını sağladığını, belediyelerin ise bu süreçlerin büyük oranda bürokratik kısmıyla ilgilendiğini göstermektedir. Bununla birlikte, Uluslararası Para Fonu, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü gibi neoliberal ekonomi politikalarını temsil eden uluslararası kuruluşların Eskişehir ve Tepebaşı'nın katı atık yönetim süreçlerini özel sektöre devretmesinde önemli role sahip oldukları da saptanmıştır.