İşiten bir Türk anne ile ana sınıfına devam eden işitme engelli çocuğunun doğal ev ortamında çeşitli bağlamlardaki etkileşimlerinde annenin kullandığı emir bildiren ifadelerin betimlenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, işiten bir Türk anne ile ana sınıfına devam eden işitme engelli çocuğunun doğal ev ortamında çeşitli bağlamlardaki etkileşimlerinde annenin kullandığı emir bildiren ifadeler ve işitme engelli çocuğunun bu ifadelere yanıtlarını betimlemektir. Bu araştırma "Betimsel Yöntem"e göre desenlenmiştir. Betimsel yöntemin katılımcı gözlem tekniği uygulanarak toplanan veriler videoteyp kullanılarak etkileşim analizine dayalı olarak çözümlenmiş ve betimsel istatistik teknikleri ile desteklenerek yorumlanmıştır. Araştırmaya katılanlar, okul öncesi çağda işitme engelli bir çocuk ve onun annesidir. Çocuğun aile üyeleriyle ve okuldaki iletişim tarzı işitsel sözlerdir. Bu araştırma için tüm veriler; ailenin günlük rutinlerin gözlemlerine dayalı saha notları, görüşmeler, odyo ve videoteyp kayıtları ile toplanmıştır. Videoteyp kayıtlarına, mikroetnografik analiz tekniği uygulanmıştır. Ek olarak, niceliksel analiz de yapılmıştır. Verilerin analizine göre, oyun ailenin günlük rutinlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Anne, çocuğuyla gerçekleştirdiği günlük bir çok aktiviteyi oyun şeklinde gerçekleştirmektedir. Onlar sıklıkla bilişsel ve sosyal oyunlar oynamaktadır. Bunun yanında kitap bakmayı ve meyva yemeği oyunlaştırmaktadırlar. Sıklıkla oynadıkları sosyal oyunlardan "hırsız-polis", "taşıtların çarpışması"; bilişsel oyunlardan "Bil Bakalım" oyununun analizi yapılmıştır. Bu aktviteler sırasında annenin kullandığı emir ifadeleri ve çocuğun verdiği yanıtlar incelenmiştir. Bu analizlere göre, her bir aktivitede annenin kullandığı emir ifadelerinin türü ve amaçları farklılık göstermiştir. Bunun kaynağı ise çocuk, etkileşimdeki malzeme ve annenin çocuğun dil düeyi hakkındaki düşünceleri olarak belirlenmiştir.