JIT üretim sistemi yaklaşımı ve TOYOTASA (Toyota-Sabancı Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.) uygulaması

Abstract

Üretim ; makina, insan ve malzeme kullanım yoluyla bir fiziksel varlığa yapımı veya bir hizmetin ortaya konulması şeklinde tanımlanabilir. Üretim yönetimi ise, bir işletmenin elinde bulunan, malzeme, makina ve insan gücü kaynaklarının, istenilen kalite ve zamanda, mümkün olan en düşük maliyette üretimi sağlayacak biçimde biraraya getirilmesidir. Son yıllarda sermayenin küreselleşmesi, gümrük duvarlarının indirilmesi ve uluslararası üretim yaklaşımının ağırlık kazanması sonucunda pazarda önemli değişimler gündeme gelmiş, teknolojide de önemli gelişmeler gözlenmiştir. Pazarda ve teknolojide meydana gelen gelişmeler sonucunda da imalat stratejilerinde köklü değişmeler ortaya çıkmıştır. Günümüz üretim sistemleri artık günlük hatta saatlik malzeme alımları yapmak isteyen, sisteme ait bilgileri eş zamanlı ve doğru biçimde elde etme imkanına sahip sistemlerdir. Bu sistemlerde ürüne değer katmayan stok, taşıma gibi unsurlar israf olarak değerlendirilmektedir. Kalifiye elemanlara ihtiyaç artmış, katılımcı yönetim anlayışı yerleşmiştir. JIT üretim sistemi de Toyota Motor Fabrikası Başkanı, Taiichi Ohno tarafından 1940 yıllarında geliştirilmiştir. Süpermarket ortamındaki bazı ilke ve uygulamaları başlangıç noktası olarak alan T. Ohno Toyota üretim sistemi ve Tam Zamanında Üretim felsefesini geliştirmiştir. JIT üretim sistemi ''gereken miktarda, gereken zamanda, gereken yerde ve istenilen kalite, en az stok miktarı ile üretim yapmak'' şeklinde tanımlanabilir. Stok miktarının minimize edilmesi sonucunda da maliyet tasarrufu, yer tasarrufu, zaman tasarrufu gibi önemli avantajlar sağlanmaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır, Birinci bölümde üretim ve üretim sistemleri hakkında bilgiler verilerek, geleneksel üretim yönetiminden yeni üretim yönetimi yaklaşımlarına geçiş ile günümüz üretim yönetimi teknolojileri ele alınmıştır. İkinci bölümde JIT üretim sisteminin özellikleri ve işletmelerdeki uygulanış şekli hakkında bilgi verilmiştir. Satınalma ve yan sanayi ile ilişkilere, kanban sistemlerine, kalite kontrole ve JIT üretim sisteminin yararlarına ve sorunlarına değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise, Toyotasa'da, JIT üretim sisteminin uygulanış şekli anlatılmaktadır. JIT üretim sisteminin anlam ve önemi, yan sanayi ile ilişkileri, kullanılan kanbanlar, kanban kuralları ile kalite kontrol üzerinde durulmuştur.