Sosyal medyada izlenim yönetimi : instagram fenomenlerinin benlik sunumları üzerine bir araştırma

Abstract

Birey hayatı boyunca sosyal ilişkilerinde kabul görmek ve onaylanmak için davranışlarını kontrol altında tutmakta ve bilinçli bir benlik sunumu gerçekleştirmektedir. Toplum içinde başkalarının kendisiyle ilgili düşüncelerini önemseyen birey, muhatabı üzerinde olumlu izlenimler oluşturmaya ve bu izlenimleri yönlendirmeye çalışmaktadır. Yeni iletişim teknolojilerinin gelişmesi ve sosyal ağların yaygınlaşması ile bireyin çevrimiçi ortamda sergilediği benlik sunumu da önemli hale gelmiştir. Yüz yüze ortamda gerçekleşen benlik sunumu, çevrimiçi ortamda farklı bir boyuta evrilmektedir. Sosyal ağlar, sunduğu teknik imkanlar ile çevrimiçi izlenim yönetimi için elverişli bir ortam sunmaktadır. Birey sosyal ağların teknik özelliklerini ve dinamiklerini dikkate alarak, arzu ettiği ideal benliği yansıtmaya çalışmaktadır. Sosyal ağlarda ulaştıkları takipçi sayısı ve elde ettikleri maddi kazanç göz önünde bulundurulduğunda fenomen olarak adlandırılan kullanıcılar, çevrimiçi ortamının kendine has kültürünün ve iletişim kodlarının farkında olarak, başarılı bir izlenim yönetimi yürütmektedir. Bu araştırmada çevrimiçi izlenim yönetimi stratejileri, Instagram fenomenlerinin bu ortamda gerçekleştirdiği benlik sunumları üzerinden incelenmektedir. Araştırmada karma yöntem benimsenmiş, iki temel aşamada tamamlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. İlk aşamada farklı kategorilerde faaliyet gösteren Instagram fenomenleri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, ikinci aşamada ise görüşme yapılan fenomenlerin Instagram hesaplarında paylaşılan sabit gönderilere içerik analizi uygulanmıştır. Görüşmeden elde edilen bulgular, fenomenlerin çevrimiçi izlenim yönetiminde başvurduğu davranışsal stratejiler konusunda bir çerçeve çizmiş, aynı zamanda bu ortamda paylaşım yapma motivasyonlarını anlamlandırmaya katkı sunmuştur. İçerik analizi ile fenomenlerin görüşmelerde ifade ettiği söylemlerin tutarlığı incelenmiş, çevrimiçi ortamda yüz yüze iletişimden farklı olarak yeni iletişim stratejileri geliştirdikleri sonucuna varılmıştır.