Kaynak bağımlılığı kuramı bağlamında havacılık sektöründe rekabet üstünlüğü: Yer hizmetleri örneği

Abstract

Bu çalışmada kaynak bağımlılığı kuramı bağlamında havacılık sektöründeki rekabet üstünlüğü yer hizmetleri sektörü özelinde ele alınmaktadır. Çalışmanın alanını Türkiye'de faaliyet gösteren A grubu ruhsata sahip yer hizmeti işletmeleri oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanan veriler MAXQDA2020 programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye'deki yer hizmetleri sektörünün maliyetli ve değişken olduğu, sektördeki rekabetin ise dengeli ve düşük olduğu gözlenmektedir. Yer hizmetleri işletmelerinde dışa bağımlı olunan kaynaklardan ekipman, eğitim ve iş gücü-insan kaynağının daha fazla kullanıldığı görülmektedir. Kaynağın maliyetli olması, mevzuatlara bağlı olunması, denetim sıklığı ve tedarikçi alternatiflerinin bulunmaması nedeniyle zorunlu bağımlılık ilişkisi ortaya çıkmaktadır. Sektör içerisinde her ne kadar rekabet dengeli ve düşük olsa da işletmelerin arasındaki rekabet göz ardı edilemeyecek düzeydedir. Yer hizmetleri işletmelerinin verdikleri hizmetlerin genel olarak mevzuatlar gereği standart olduğu, hizmetlerin çok fazla farklılaşmadığı, ancak kargo-antrepo hizmetinde ve platinum hizmetinde rakip işletmelere göre üstünlüklerinin bulunduğu görülmektedir. Yer hizmeti işletmeleri rekabette üstünlük sağlamak amacıyla iş birliği odaklı, kalite odaklı, maliyet odaklı ve müşteri odaklı stratejiler uygulamaktadır. Buna ek olarak yer hizmeti işletmeleri, sürdürülebilirlik, emniyet ve büyüklük konularında üstünlüklere sahiptir. Yer hizmetleri sektöründe kullanılan kaynakların tedarik süreci ve kaynaklara ilişkin bağımlılık ilişkilerinin iyi yönetilmesi işletmelere rekabet avantajı sağlamaktadır. İşletmeler mümkün olan kaynakları kendi bünyelerine katarak bağımlılık ilişkisini yönetmektedir. Ancak uzmanlık alanı, zorunluluk ilişkisi ve maliyetlerin fazla olması nedeniyle gerektiğinde dış kaynak kullanımına başvurulmaktadır.