Seyitgazi'de kırsal mimari miras örneği: Ünal Şen evi restorasyon projesi

Abstract

Eskişehir ili Seyitgazi ilçesinde kaya oluşumu ile bütünleşik biçimde inşa edilen Ünal Şen Evi; kırsal mimarinin plan, cephe, yapım tekniği ve malzeme özelliklerini taşıyan, doğanın getirileri ve insan üretiminin birbiriyle kurduğu özel ilişkiyi yansıtan, ilçe içindeki az sayıdaki örnekten biridir. Yapı; muhteşem bir kültür mirası olan Seyit Battal Gazi Külliyesi silüetinde önemli bir konumda yer almakta, geleneksel mimarinin günümüze gelebilen örneklerinden olup, bütünleşik mekânsal kurguyu estetik bir şekilde yansıtarak, ilçe kültürel peyzajına büyük katkılar sağlamaktadır. Topoğrafyayla uyumlu şekilde kayaç bir arazide bulunan Ünal Şen Evi, bulunduğu arazi kotu itibariyle ilçeye hâkim bir bakış açısı sağlamaktadır. Yapının zemin katında kayaya oyulmuş bir depo hacmi, üst katında ise yaşam alanları bulunmakta, üst kat döşemesi kaya kütlesine oturmaktadır. Yapının cepheleri sadedir ve çıkma yoktur. Yığma yapım tekniğiyle inşa edilmiş yapıda kullanılan geleneksel malzemeler çeşitlilik göstermektedir. Yapı, günümüzde terkedilmiştir ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu nedenle yapının belgelenmesi, uygun koruma müdahalelerinin belirlenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması gerekmektedir. Seyitgazi; tarih boyunca farklı uygarlıklara ait kültür katmanlarını barındıran yerleşim dokusu, kendine özgü jeolojik yapısı ve doğal güzelliklerin bütünü ile kültürel bir peyzaj alanıdır (ICOMOS, 2013). Seyitgazi'nin farklı uygarlıklar tarafından yerleşim yeri olarak kullanılmasıyla; değişik kültürel ve sosyal özellikler kent mekânına ve yaşamına yansıyarak önemli bir kültürel çeşitlilik ve zenginlik sunmuştur. Farklı kültürel katmanların oluşturduğu bu değerler tarihsel süreklilik bağlamında korunmalıdır. Temel anlamıyla insan ve doğanın etkileşimiyle oluşan, çeşitli kültürel ve estetik değerleri bir arada barındıran kültürel peyzaj alanlarının Seyitgazi'deki bir parçası olan Ünal Şen Evi, kültürel ve doğal miras çevresi arasında denge ile yaşayan toplumun mimari üretiminin somut bir kanıtı olarak günümüze ulaşan nadir örneklerden biridir. Bu tez kapsamında; Ünal Şen Evi'nin günümüzdeki durumu belgelenerek rölöve çizimlerine aktarılmış, yapının geçmişten günümüze geçirdiği değişimler araştırılarak restitüsyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Doğal jeolojik oluşumla beraber düşünülerek meydana getirilen Ünal Şen Evi'nin uygun bir işlevle canlandırılarak korunması ve kent yaşamına katılımı için restorasyon projesi hazırlanmıştır.