Hazar Kağanlığı döneminde Azerbaycan

Abstract

Hazarlara yakın dönemde yaşayan ve Azerbaycan coğrafyası hakkında bilgi veren tarihçiler, eserlerinde Azerbaycan'ın sınırlarını farklı gösterseler de, coğrafyanın sınırları hakkında bazı küçük farklılıklarla genel olarak benzer fikirler ortaya koymuşlardır. Hazarlar ise genel olarak Aras Nehri'nin kuzeyinde yer alan Azerbaycan'da daha etkiliydi. Hazar Kağanlığı ile Kafkas Albanyası arasındaki ilişkiler, Azerbaycan'ı ilhak etmeye çalışan Sasaniler ve ardından Sasaniler'e son veren İslam Halifeliği ve halefleri ile uzun süren savaşlar nedeniyle gelişmiştir. Hazarlar, VII.-X. yüzyıllarda Kafkasya ve Kafkasya'nın kuzeyinden Ukrayna bozkırlarına kadar uzanan topraklarda kendi devletini kuran ve uzun süre bu coğrafyalarda tek söz sahibi olan Türk boylarından biridir. Bu coğrafyalarda daha önce Hunların ve Göktürklerin egemenliği altında olan çoğunluğu Türk olan toplulukları kendilerine tabi kılarak, uzun tarih yolculukları boyunca isimlerinin farklı toplumların kaynaklarında sürekli olarak anılmasını sağladılar. Kafkasya'nın kuzey kesimlerinde başarı elde ettikten sonra bir sonraki hedefleri Sasanilere karşı savaşarak Azerbaycan, Gürcistan ve Ermeniyye'yi ele geçirmekti ve bu konuda da başarılı oldular. Çalışmanın konusu sadece Azerbaycan coğrafyası ile ilgili olduğundan Hazar Kağanlığı döneminde Azerbaycan'da yaşanan olaylara özellikle değinilmiştir.