Topraktaki çinko eksikliğinin giderilmesinde doğal zeolitin kullanılması

Abstract

Son yıllarda, tarım sektöründe birim alandan daha fazla ve kaliteli ürün elde etme, gübrenin veriminin arttırılması çalışmalarında zeolitin kullanılmasına sıkça rastlanmaktadır. Ülkemizde bol ve ucuz şekilde sağlanabilmesi ve önemli bir işlem gerektirmeden toprak düzenleyici olarak kullanılması zeolite olan ilginin giderek artmasına neden olmaktadır. Dünyadaki tarım alanlarının %30 unda, Türkiye'de ise yaklaşık 14 milyon hektar tarım alanında çinko eksikliği bulunduğu yapılan araştırmalarda belirlenmiştir. Bu çalışmada. Manisa-Gördes yöresinden sağlanan klinoptilolit türü doğal zeolitin, 1 N'lik ZnCl2 çözeltisi ile ısıtmasız yığın yöntemiyle 72 saat süreyle temas ettirilmesiyle hazırlanan çinko formundaki doğal zeolit, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesindeki uygulama ve araştırma tarlalarındaki toplam 7 m² büyüklükte ve dört parselden oluşan alandaki, başlangıçta 0,24 ppm çinko içeren toprağa 0 kg/da, 0.5 kg/da, 1,0 kg/da, 1,5 kg/da oranlarında karıştırılmıştır. Buşekilde hazırlanan alana Akçin 91 isimli nohut ekimi yapılmıştır. Elde edilen üründe, baklalardakı tane sayısı, tane ağırlıkları, ilk bakla yükseklikleri ve bir köke ait bakla sayıları dört farklı oran için karşılaştırılmıştır. Dozların artışına koşut olarak, üründeki iyileştirme sonuçları elde edilmiştir. Elde edilen nohut tanelerinin analizinden 28 ppm Zn içerdikleri görülmüştür. İnsan beslenmesinde, baklagillerin en çok 20 ppm Zn içermesi gerekmektedir. Bu nedenle ürünün en büyük değerden fazla çinko içerdiği görülmektedir. Bu çalışmada, zeolitin mikro elementleri topraktan bitkiye aktarımında kullanılabilir bir materyal olduğu sonucu ortaya konmuştur Yüksek çinko içeriğinin düşürülmesi için daha düşük normalitedeki çözeltilerle üretilen zeolitlerle çalışmanın sürdürülmesi gerekmektedir.