Enflasyonun finansal tablolar ve maliyetler üzerindeki etkilerinin genel fiyat düzeyi muhasebesine göre düzeltilmesi ve bir uygulama

Abstract

Enflasyon, işletmeleri ve işletmelerin temel bilgi üretim kaynağı olan muhasebeyi olumsuz yönde etkilemektedir. Enflasyonist ortamda, farklı satın alma güçlerine sahip para birimlerinin kullanılması nedeniyle geleneksel muhasebenin sunduğu finansal tablolar gerçeği göstermemektedir. Bu nedenle, enflasyonun finansal tablolar üzerindeki etkilerini gidermeye yönelik olarak ekonomideki fiyat hareketlerini finansal tablolara yansıtabilecek enflasyon muhasebesi modelleri geliştirilmiştir. Bu modellerden birisi de genel fiyat düzeyi muhasebesidir. Bu model, paranın nominal değeri yerine satın alma gücünü esas aldığından geleneksel muhasebenin ölçme sorununa bir çözüm getirmektedir. Bu çalışmada, enflasyon ortamında finansal tablolar genel fiyat düzeyi muhasebesine göre düzeltilerek enflasyonun işletmenin aktif-pasif yapısını ve faaliyet sonucunu nasıl etkilediği incelenmiştir. Ayrıca, karlılık analizinde, başabaş analizinde ve standart maliyetlerle bütçelenmiş maliyetlerin analizinde genel fiyat endekslerine göre düzeltilmiş maliyet bilgilerinin dikkate alınmamasının analiz sonuçlarını nasıl etkilediği açıklanmıştır. Bu amaçla enflasyonun finansal tablolar üzerindeki etkisini gidermek için örnek olarak seçilen Ünye Çimento A.Ş.'nde genel fiyat düzeyi muhasebe modeli uygulanmıştır. Uygulama sonucunda, işletmenin aktif yapısı duran varlık lehine, pasif yapısı da öz kaynak lehine artış göstermiştir. Sonuç olarak, enflasyonun Ünye Çimento A.Ş.'nin aktif-pasif yapısını ve faaliyet sonuçlarını önemli ölçüde etkilediği görülmüştür. İşletmenin yıllar itibariyle uğradığı enflasyon zararı büyük tutarlara ulaşmıştır. Elde edilen bu sonuçlarla Türkiye'deki işletmelerin enflasyondan etkilendikleri ve geleneksel muhasebe bilgilerine göre hazırlanan finansal tabloların gerçek durumları tam olarak yansıtmadığı görülmüştür. Bundan dolayı en yakın zamanda Türkiye'de enflasyon muhasebesinin uygulanması gerekmektedir.