Türkiye'de reel döviz kurunun zaman serisi analizi (1975-1991)

Abstract

Bu çalışmanın amacı, ekonomik politikaların değerlendirilmesinde ve oluşturulmasında son yıllarda artan bir öneme sahip olmaya başlayan reel döviz kuru davranışını, Türk ekonomisinin Ocak 1975 ile Aralık 1991 arasındaki aylık verileriyle zaman serisi teknikleri kullanarak incelemektir. Bu çalışmanın ampirik kısmında önce Satınalma Alma Gücü Paritesi (SGP) teorisi, birim kök ve cointegration testleri kullanılarak Türk ekonomisinde test edilmiş, daha sonra SGP'den sapmalar VAR tekniği çerçevesinde analiz edilmiştir. Çalışmada başlıca şu sonuçlara ulaşılmıştır. İnceleme döneminde, tüm reel döviz kurlarının aşırı dalgalanma gösterdiği saptanmıştır. ARIMA, birim kök ve cointegration test sonuçları; Türk ekonomi- sinde, satınalma gücü paritesinin genelde iyi bir performans gösterme- diğini ortaya koymuştur. Nominal ve reel döviz kurları arasındaki Granger nedensellik testleri, nominal ve reel döviz kurları arasında Granger anlamında nedensel bir ilişkinin olmadığı şeklinde sürpriz bir sonuç ortaya koy- muştur. SGP'den sapmaları analiz etmek amacıyla kullandığımız VAR ile şu sonuçlara ulaşılmıştır. Granger nedensellik testleri ile reel şokların SGP'den sapmalara neden olmadığı bulunmuştur. Ayrıca hem Almanya-Tür- kiye reel döviz kuru hem de ABD-Türkiye reel döviz kuru değişmeleri- nin, parasal şoklarla bağlantılı olduğu bulunmuştur. Her iki reel dö- viz kuru için yapılan paranın uzun dönem yansızlığı testi, belki de çalışmadaki en önemli sonucu vermiştir. Bu sonuca göre ''parasal şok- lar reel döviz kurunda sürekli değil geçici değişmelere yol açmakta- dır ve para uzun dönemde yansızdır''.