Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara soru sorarak iletişim başlatmanın kazandırılmasında temel tepki öğretiminin etkileri

Abstract

Bu araştırmada, temel tepki öğretiminin otizm spektrum bozukluğu olan çocukların; (a) soru sorarak iletişim başlatmayı kazanmalarında ve öğretim sona erdikten sonra korumalarında etkili olup olmadığını, (b) soru sorarak iletişim başlatmayı farklı koşullara genellemelerinde etkili olup olmadığını, (c) dil gelişimi alanında ve farklı gelişim alanlarında değişikliğe neden olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca OSB olan çocukların anne-babalarının araştırmanın amacının uygunluğuna, araştırmada kullanılan yöntemin kabul edilebilirliğine ve araştırma bulgularının anlamlılığına ilişkin görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma, otizm spektrum bozukluğu tanısı olan dört çocuk ile yürütülmüştür. Araştırmada tek-denekli araştırma modellerinden denekler arası çoklu başlama düzeyi modeli kullanılmıştır. Araştırma bulguları, temel tepki öğretiminin otizm spektrum bozukluğu olan çocukların; "Bu ne?", "Nerede?", "Bu kim?", "Ne oldu?" ve "Bu kimin?" sorularını sormayı kazanmalarında, öğretim sona erdikten sonra uzun süreli olarak korumalarında ve farklı kişi, ortam, araç-gereç ve zaman gibi koşullara genellemelerinde yüksek düzeyde etkili olduğunu göstermekte; temel tepki öğretiminin, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların dil gelişimi alanında ve farklı gelişim alanlarında değişikliğe neden olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmaya katılan çocukların anne-babalarının araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşleri oldukça olumludur. Araştırma bulguları alanyazına dayalı olarak tartışılmış, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.