Öğretmen ve yönetici görüşlerine göre sosyal adalet liderliği bağlamında temel eğitim okullarında dijital eşitsizliğin önlenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı temel eğitim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin, okul liderinin sergilediği sosyal adalet liderliği davranışları bağlamında dijital eşitsizliğin önlenmesine ilişkin görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden iç içe geçmiş çoklu durum çalışması kullanılmış; çalışma grubunun oluşturulmasında aykırı durum örneklemesi yöntemine başvurulmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Eskişehir il merkezinde sosyoekonomik düzey açısından farklılık gösteren dört temel eğitim okulunda görev yapan toplam 24 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların 16'sı öğretmen, 8'i ise yönetici (müdür ve müdür yardımcısı) konumundadır. Araştırma bulguları, öğrenci farklılıklarının eğitim süreçlerine doğrudan yansıdığını ve okul yöneticilerinin sosyal adalet liderliği davranışlarının dijital eşitsizliği önlemede belirleyici bir rol oynadığını göstermiştir. Dijital eşitsizliğin hem birinci düzeyde hem de ikinci ve üçüncü düzeyde yaşandığı; özellikle sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bölgelerde erişim sorunlarının, sosyoekonomik düzeyi yüksek bölgelerdeki okullarda ise kullanım becerilerindeki farklılıkların ön plana çıktığı belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca, okul yöneticilerinin dijital eşitsizliği azaltmak için teknolojik altyapıyı güçlendirme, öğrencilere kaynak bulma, öğrencilerin dijital beceri eğitimlerini geliştirme öğretmenlerin mesleki gelişimini destekleme, öğrenci ve aile iş birliğini artırma yönünde çeşitli stratejiler geliştirdiği tespit edilmiştir. Dijital eşitsizliğin önlenmesi için yalnızca teknolojik araçlara erişimin artırılmasının yeterli olmadığı; aynı zamanda dijital becerilerinin geliştirilmesi ve fayda sağlayıcı şekilde kullanılması gerektiği, sosyal adalet odaklı eğitim politikalarının oluşturulması ve merkezi ve yerel yönetimlerin aktif desteğinin sağlanması gerektiği vurgulanmıştır.