Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların uyku sorunları ve ebeveynlerin bu sorunlara ilişkin davranışlarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, OSB'li çocuklarının uyku sorunlarının ve ebeveynlerinin bu sorunlara ilişkin davranışlarının incelendiği betimsel bir araştırmadır. Toplam 804 katılımcıdan "Ebeveynlerin Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarının Uyku Sorunlarına İlişkin Davranışları" başlıklı veri toplama aracı kullanılarak veri toplanmıştır. Araştırma bulguları OSB'li bireylerde davranışsal uyku sorunlarının yaygın olduğu ve bu sorunların çoğunlukla süreğen hale geldiğini göstermektedir. Ayrıca ebeveynlerin bu sorunların çözümü için bir girişimde bulunmadıkları ya da planlı bir uygulama yapmadıkları çıkarımını yapmak mümkündür. Ebeveynlerin; görmezden gelme, uyku kısıtlaması, uyaran silikleştirmesi gibi uygulamaları kullanmıyor olmalarının yanı sıra çocuklarının uykuyla ilgili uygun davranışlarını yeterince pekiştirmedikleri, aksine uygun olmayan davranışlarını pekiştirme eğiliminde oldukları görülmektedir. Katılımcı çocukların uyku hijyeni fiziksel koşullar bakımından değerlendirildiğinde; uyku ortamlarının büyük oranda, uyku için olumlu özellikler taşıdığı söylenebilmektedir. Araştırmada kullanılan veri toplama aracının ulusal alanyazında OSB'li çocukların uyku sorunlarını davranışsal özellikleri bakımından değerlendiren ilk kapsamlı Türkçe veri toplama aracı olduğu söylenebilir. Bu veri toplama aracı; OSB'li bireylerin uyku sorunlarını belirleme, bu sorunların ortaya çıkmasına ya da sürmesine neden olabilecek ebeveyn davranışlarını ya da fiziksel/çevresel koşulları belirlemek ve bunlardan yola çıkarak bu sorunların çözümünde başvuracakları uygun davranışsal müdahaleleri belirlemek ve aile eğitim programları hazırlamak üzere kullanılabilir.