Siyenit hammaddesinin seramik bünyelere etkilerinin incelenmesi

Abstract

Siyenit hammaddesi seramik yer karosu reçetesinde feldispat hammaddesi olarak kullanılmaktadır. Açık renkli K-Feldispat içeren sill ve dayk tipinde oluşan bir damar kayacıdır. Oluşumu itibariyle porfiriktir ve ortaklas mineralleri gözle görülebilecek iriliktedir. Araştırma konusu siyenit Bursa-Orhaneli bölgesine aittir ve oldukça büyük bir rezerve sahiptir. Orhaneli siyenitlerinin mineralojik analizinde cevherde majör mineraller olarak ortaklas, albit, anortit, serbest kuvars, minör mineraller olarak da apatit, titanit, magnetit, zirkon ve feldispatoidler (başlıca nefelin) içerdiği laboratuvar çalışmalarında tespit edilmiştir. Bu çalışmada siyenit farklı oranlarda karo bünyesine ilave edilerek albit içeren karo bünye ile karşılaştırılmak suretiyle sıcaklık derecelerine bağlı olarak mekanik ve fiziksel özellikleri incelenmiştir. Seramik yer karosu masse reçetesinde kullanılan siyenit, sinterleşme sıcaklığını düşürmektedir. Siyenitli reçetede sinterleşme esnasında cam fazın daha düşük sıcaklıkta ve pişirme süresinde olgunlaştığı saptanmıştır. Türkiye albenitlerinin ergime sıcaklığı 1170-1200 c'dir. Oysa Orhaneli siyeniti 1140 C'de ergimeye başlayıp, 1170 C'de tümüyle cam faz hale gemektedir. Dolayısıyla yer karosu ürün özelliklerini istenilen kalitede elde etmek için gerekli pişirme sıcaklığını aşağıya çekerek dikkate değer bir enerji tasarrufu sağlanmaktadır. Siyenitin en önemli özelliği ürünün su emme özelliğini olumlu yönde etkilemesidir. Siyenitsiz feldispatlı bir reçetede 1180-1210 C'de elde edilen %2-3'lük su emme değerine siyenitli bir reçetede 1160-1180 C'de ulaşılmaktadır. Bunlara ilaveten, yer karosu bileşen hammaddesi olarak siyenitin sinterleşme derecesine bağlı olarak eğilme dayanımını artırdığı saptanmıştır. Bu özelliklerinden dolayı siyenit yer karosu massesinde olumlu etkileri nedeniyle kullanılması tavsiye edilebilir, önemli bir hammaddedir.