Salgın ile baş etmede sosyal bilgiler eğitiminin rolü

Abstract

İnsanlık tarihinden beri etkisini her alanda hissettiren; biyolojik ve sosyal afet türlerinden biri salgınlardır. 21. Yüzyılda Covid-19 salgını ile baş etme süreci yaşanmaktadır. Süreç sağlık ve fen bilimlerinin çalışma alanı gibi görünse de, insan doğasından ve onu temel alan sosyal bilimlerden ayrı düşünülemez. Salgının etkileri çok boyutlu olduğundan, disiplinler arası incelenmesi daha sağlıklı olacaktır. Bu bağlamda Sosyal Bilgiler dersi disiplinler arası anlayışla olay ve olgulara çok boyutlu pencereden bakar, ülkesine ve dünyaya duyarlı; etkin vatandaş yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda, salgın ile baş etme konusunda Sosyal Bilgiler dersinin rolünü; Sosyal Bilgiler öğretmenleri ve öğrencilerinin bakış açılarına göre saptamak önem arz etmektedir. Araştırmada temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu Ankara ilinde bulunan bir ortaokuldan seçilen 18 öğrenci ve beş öğretmenden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu ve karikatür çizimlerinden yararlanılmıştır. Veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda; öğrencilerin toplumsal kurallara uyum, hak ve sorumluluk, iletişim becerisi ve medya okuryazarlığı kullanımı açısından Sosyal Bilgiler ile bağlantı kurduğu vurgulanmıştır. Bununla birlikte; Birey ve Toplum, Bilim Teknoloji ve Toplum öğrenme alanlarından yararlandıkları saptanmıştır. Öğretmenler ise hayatın içinden bir ders olduğunu, disiplinler arası anlayışı ve sözel bir ders olmasının katkı sağladığını vurgulamıştır. Ders saatinin az olması, salgın ile ilgili doğrudan konunun olamaması; programın revize edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Birey ve Toplum, İnsanlar Yerler ve Çevreler, Bilim Teknoloji ve Toplum, Küresel Bağlantılar öğrenme alanları da öğretmenler tarafından yararlanılan ögeler olarak saptanmıştır.