Hatâyî Divânı Sözlüğü (Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)

Abstract

16. yüzyılda Türk tarihinin akışını değiştiren bir isim olarak Şah İsmail Hatâyî, Dîvânı ile Azerbaycan sahasında Türk dilinin önemli örneklerinden birisini miras bırakmıştır. Şah İsmail Hatâyî, bugün bir hükümdar olarak anılsa da onun bırakmış olduğu edebîeserlerinin kıymeti yadsınamaz. Çünkü bu eserler, bir devlet adamının sanat ve dil hakkındaki fikrini tespit etmede birincil kaynaklardır. Bunun bir adım ötesinde, yani sanat metninin ikinci katmanında, tarihi olayların hükümdarın nazarında nasıl algılandığını gösteren deliller Dîvânın satır aralarında işlenmiştir. Bu tarihi katmanı zenginleştiren ise Hatâyî'nin kendisi ile Türkmen tebaasının dini-mistik fikir ve hislerini nazmedilmiş olmasıdır. Bu nazımların araştırmacılar için bir vasfı da dini-mistik fikirlerin nasıl siyasi bir suret kazanıp tarihe yön verdiğidir. Dîvân, bugünkü klasik Türk edebiyatı ve tarih araştırmaları için ilk elden kaynak olmasıyla Prof. Dr. Muhsin Macit'in yeni tenkitli neşri sayesinde taze bakış açılarının ve yorumların temeli olacaktır. Bu tezde ise, Macit'in tenkitli neşri esas alınarak, Dîvân üzerindeki araştırmaları kolaylaştırmak adına TEBDİZ Projesi kapsamında Dîvânın sözlüğü ve dizini hazırlanmıştır.