Otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukların ebeveynlerinin dijital ebeveynlik farkındalık ve tutumlarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı OSB'ye sahip çocukların ebeveynlerinin dijital ebeveynlik hakkındaki deneyimlerini derinlemesine incelemek ve bu konudaki farkındalık ve tutumları hakkında detaylı bilgi sahibi olmaktır. Bu amaçla nitel bir araştırma yöntemi olan betimsel fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada katılımcılar, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsünde eğitim gören OSB'ye sahip çocukların ebeveynleri arasından seçilmiştir. Seçilen 16 ebeveyn ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ses kaydına alınmış, görüşmeler sonunda ise analiz için bu ses kayıtları yazıya dökülmüştür. Verilerin analizin de tümevarım analizi kullanılmıştır. Bu kapsamda verilerin analizi sürecinde Creswell (2013)'in 6 aşamalı tümevarım analizi basamakları takip edilmiştir. Araştırma bulgularına göre dijital ebeveynlik tutumlarının ''Duygu'', ''Düşünce'' ve ''Davranış'' ana temalarına ayrıldığı görülmüştür. Araştırmada dijital ebeveynlik farkındalığına ilişkin ise ''Dijital araçlar ve internet'', ''Dijital ebeveynlikte risklerden koruma'', ''Dijital ebeveynlikte verimli kullanım'', ''Dijital ebeveynlikte model olma'', ''Dijital ebeveynlikte dijital ihmal'' ve ''Farkındalık sürecinde otizmin etkisi'' ana temaları ortaya koyulmuştur. Araştırmanın bulguları, OSB'ye sahip çocukların ebeveynlerinin dijital dünya hakkında karışık duygular içerisinde olduğunu ve dijital teknolojilere karşı çeşitli yaklaşımlar sergilediğini göstermiştir. Ebeveynler, çocuklarının dijital ortamlarda karşılaşabileceği riskler konusunda bilinçli olmakla birlikte, bu riskleri yönetme konusunda kendilerini yeterince donanımlı hissetmemektedirler. Bu çalışma, OSB'ye sahip çocukların ebeveynlerinin dijital dünyayla ilişkilerini anlamak ve bu alanda onları desteklemek için atılması gereken adımları belirlemek adına değerli bir kaynak sunmaktadır. Ebeveynlere yönelik olarak sunulacak olan eğitimler ve destekler, dijital ortamlarda daha bilinçli ve etkin bir ebeveynlik yapmalarını sağlayarak, çocuklarının bu ortamlardan en iyi şekilde faydalanmalarına olanak tanıyacaktır.