Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların problem davranışlarının azaltılmasında yapılabilirliği yüksek istekte bulunmanın etkileri

Abstract

Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda problem davranış görülme düzeyi tipik gelişim gösteren akranlarından ve diğer gelişim yetersizlik gruplarından daha yüksektir. Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların işlevi kaçma olan problem davranışlarının azaltılmasında ve düşük düzeyde yerine getirdikleri becerilerin artırılmasında yapılabilirliği yüksek istekte bulunma uygulamasının etkililiğini incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca araştırmada katılımcı çocukların annelerinin ve özel eğitim alan uzmanlarının yapılabilirliği yüksek istekte bulunma hakkındaki görüşleri ortaya konmuştur. Araştırmaya, yaşları 48-88 ay arasında değişen iki kız ve bir erkek çocuk katılmıştır. Araştırmada öncelikle, denemeye dayalı işlevsel analiz oturumlarını içeren işlevsel davranışsal değerlendirme süreci gerçekleştirilmiş ve otizm spektrum bozukluğu olan çocukların problem davranışlarının işlevinin "kaçma" olduğu ortaya konulmuştur. Problem davranışların işlevleri belirlendikten sonra yapılabilirliği yüksek istekte bulunma uygulamasının düşük düzeyde yerine getirilen becerilerin arttırılmasındaki etkileri tek-denekli araştırma modellerinden A-B-A-B modeli ile sınanmıştır. Bulgular, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların işlevi kaçma olan problem davranışlarının azaltılmasında ve düşük düzeyde yerine getirdikleri becerilerin artırılmasında yapılabilirliği yükse istekte bulunma uygulamasının etkili olduğu yönündedir. Araştırmaya katılan çocukların anneleri ve özel eğitim alan uzmanları yapılabilirliği yüksek istekte bulunma uygulaması hakkında olumlu görüş bildirmişlerdir.