Ücret teorileri ve işgücü piyasasında cinsiyet eşitsizliği: Özel sektörde cinsiyete dayalı ücret farkının karşılaştırmalı bir analizi

Abstract

Bu çalışma, toplumsal cinsiyet temelli ücret eşitsizliğini, işgücü piyasası dinamikleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Teorik bölümde ücret farklılıklarına ilişkin kuramsal yaklaşımlar cinsiyet perspektifiyle ele alınmakta; Klasik, Keynesyen, Neoklasik ve Marksist teoriler ile İnsan Sermayesi, Ayrımcılık ve Segmentasyon kuramları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Politika düzeyinde, Türkiye ve Avrupa ülkelerinde uygulanan toplumsal cinsiyet eşitliği stratejileri ve Türkiye'nin küresel göstergelerdeki konumu incelenmektedir. Ampirik bölümde, Türkiye Hanehalkı İşgücü Araştırması (THIA) 2022 mikro verileri kullanılarak Mincer kazanç modeli ve Oaxaca-Blinder ayrıştırması aracılığıyla özel sektördeki ücret farklılıkları analiz edilmekte ve eşitsizliğin bileşenleri ortaya konmaktadır. Bulgular, bireysel farklılıkların yanı sıra ayrımcılık ve kurumsal faktörlerin de cinsiyet temelli ücret farkında belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Sonuç olarak, mevcut politika ve uygulamaların yetersizliği dikkat çekmekte; kurumsal düzeyde şeffaflık ve denetimin artırılması gerektiği değerlendirilmektedir.